Lieve Lidewij, zeg nou eens eerlijk

21 juni 2026 - Martin Valentijn

Lieve Lidewij. Mag ik lieve Lidewij zeggen? Ik ben wit en mijn familie woont al vele generaties in Nederland. Een beetje saai, vind ik zelf. Maar voor jou is dat belangrijk, begrijp ik. We behoren tot dezelfde groep. Denk jij. En ik laat je nog even in die waan, want als psycholoog weet ik maar al te goed dat je niet eens zult luisteren als ik niet tot jouw groep behoor. 

Deel op LinkedInDeel op FacebookDeel op TwitterDeel op Instgram

Een moedige poging

Het was best een moedige poging. Van Jesse. Politici gaan er nog steeds vanuit dat wij mensen rationele wezens zijn en dan is een debat een logische keuze. Ook al wist hij waarschijnlijk heel goed dat hij jou en je ideeën dan weer in de spotlights zou plaatsen. En dat jullie samen weer de schijn op zouden houden dat het allemaal heel rationeel en overwogen is wat jullie doen. Leve de democratie!

Dat het helemaal geen rationele discussie is, weet je zelf ook wel. Bijvoorbeeld als je dingen zegt als: 

"Nederland is in principe van de mensen die hier van oorsprong vandaan komen. Daar kunnen natuurlijk best eens mensen bij komen. Wanneer iemand dan precies een Nederlander wordt in de gevoelsmatige zin van het woord, is natuurlijk een grijs gebied.

'In principe'? ‘Gevoelsmatig’? ‘Een grijs gebied’? Dat soort woorden gebruiken mensen als ze zich realiseren dat hun argumentatie niet klopt, dat hun aannames nergens op gebaseerd zijn. En ik ben zo nieuwsgierig wie dan mag ‘voelen’ of iemand een Nederlander is. 

Voor de blanke Nederlander?

Als Mona Keijzer dan vraagt of Nederland "voor de blanke Nederlander" is, zeg je:

"Ik vind het een achterlijke vraag. Ik wil dat Nederland van de Nederlanders blijft."

"Wat ik eigenlijk wil zeggen: wij als mens zijn niet zo rationeel als wij zelf denken."

Werkelijk, lieve Lidewij? Zag je die vraag echt niet aan komen? 

Wat ik eigenlijk wil zeggen: wij als mens zijn niet zo rationeel als we zelf denken. Jij en al je collega’s niet. Ik ook niet, maar ik realiseer me dan in ieder geval dat mijn denken feilbaar is. Dus als je dan zo opzichtig vastloopt in je eigen ideeën, moet je toch eens goed bij jezelf te raden gaan.

Waar komen die ideeën vandaan, lieve Lidewij?

Gemotiveerd redeneren

Motivated reasoning noemen psychologen het, gemotiveerd redeneren. Zoek het maar eens op. Onderzoek laat zien dat wij - jij dus ook - veelal - vaak onbewust - argumenten zoeken bij onze standpunten. We redeneren naar onze conclusie toe. 

Dus daar had dit debat over moeten gaan: waarom redeneer jij naar zulke nare conclusies toe? En waarom verschuil jij je achter zulke wankele argumenten?  

Zeg nou eens eerlijk, lieve Lidewij, wat is jouw motivatie voor deze nare politiek?