Lieve Lidewij, zeg nou eens eerlijk

21 juni 2026 - Martin Valentijn

Het was best een moedige poging van Jesse Klaver. Politici gaan er nog steeds vanuit dat wij rationele wezens zijn. En dan is een debat een logische keuze. Maar we zijn niet zo rationeel als we zelf denken. En wat we redeneren noemen is vaak niet meer dan gemotiveerd redeneren. Als Jesse dat had geweten had hij heel andere vragen gesteld.

Deel op LinkedInDeel op FacebookDeel op TwitterDeel op Instgram

In de spotlights

Nou wist Jesse waarschijnlijk ook wel dat een debat Lidewij de Vos en haar ideeën in de spotlights zou plaatsen. En dat zo’n debat de indruk zou wekken dat je op basis van argumenten kunt bepalen wie nou Nederlander mag zijn en wie niet. Leve de democratie!

Dat het helemaal geen rationele discussie was, werd echter al snel duidelijk. Bijvoorbeeld toen Lidewij zei:

"Nederland is in principe van de mensen die hier van oorsprong vandaan komen. Daar kunnen natuurlijk best eens mensen bij komen. Wanneer iemand dan precies een Nederlander wordt in de gevoelsmatige zin van het woord, is natuurlijk een grijs gebied.

'‘In principe’? ’Gevoelsmatig’? ‘Een grijs gebied’? Dat soort vaagheden gebruiken mensen als hun argumentatie niet klopt, als hun aannames nergens op gebaseerd zijn. En ik ben zo nieuwsgierig wie dan mag ‘voelen’ of iemand een Nederlander is.

Voor de blanke Nederlander?

Toen Mona Keijzer vroeg of Nederland "voor de blanke Nederlander" is, antwoordde Lidewij:

"Ik vind het een achterlijke vraag. Ik wil dat Nederland van de Nederlanders blijft."

"Wat ik eigenlijk wil zeggen: wij als mens zijn niet zo rationeel als wij zelf denken."

Werkelijk? Had ze die vraag dan niet zien aankomen?

Wat ik eigenlijk wil zeggen: politici moeten zich nu eindelijk eens gaan realiseren dat ze niet zo rationeel zijn als ze zelf denken. Lidewij niet. Jesse niet. U en ik ook niet. De vraag die Jesse had moeten stellen was veel simpeler:

Waar komen die ideeën vandaan, lieve Lidewij?

Gemotiveerd redeneren

Motivated reasoning noemen psychologen het, gemotiveerd redeneren. Onderzoek laat zien dat wij veelal - vaak onbewust - een redenering zoeken bij de conclusie die we willen trekken. We redeneren naar onze conclusie toe.

Dus daar had dit debat over moeten gaan: waarom redeneert Lidewij naar zulke nare conclusies? En waarom verschuilt ze zich achter zulke wankele argumenten?

Zeg nou eens eerlijk, lieve Lidewij, wat is jouw motivatie voor deze nare politiek?