Hoofdstuk 3
Verwijzingen en achtergrondinformatie

Rijke, overmoedige hufters

Deel op LinkedInDeel op FacebookDeel op TwitterDeel op Instgram

Als ik flink doorspaar word ik in 2036 tot president van de Verenigde Staten verkozen. Dan ben ik precies oud genoeg om me niet meer druk te maken om de sores van deze wereld en seniel genoeg om niet door te hebben dat ik alle kanten op gemanipuleerd wordt door de lobby van het bedrijfsleven en de wapenindustrie. Een ideale president, het Amerikaanse volk zal mij op handen dragen. 

Jeff Bezos, een overmoedige, rijke hufter

Jeff Bezos in alle opzichten een rijke, overmoedige hufter, zoals ik beschrijf in dit hoofdstuk van mijn boek. Zo rijk dat hij, zijn familie en waarschijnlijk de generaties die na hem komen, zich geen zorgen hoeven te maken over hun bestaanszekerheid. En toch buit hij zijn werknemers uit en maakt hij misbruik van de macht die zijn vermogen hem geeft.

Werknemers Amazon plassen in flessen

Het is geen geheim dat de werkomstandigheden bij Amazon niet best zijn, maar ze lijken nog schrijnender dan gedacht. Een undercoverjournalist ontdekte dat werknemers in een magazijn van de internetgigant in Engeland in flessen plassen omdat ze anders hun targets niet halen.

Werknemers Amazon plassen in flessen -Algemeen Dagblad

Salaris Jeff Bezos

Jeffrey Preston Bezos is een Amerikaans ondernemer en investeerder. Hij is een technologische zakenman die een rol heeft gespeeld bij het groeien van de e-commerce als oprichter en CEO van de site Amazon.com. Onder zijn leiding groeide Amazon uit tot het grootste handelsbedrijf op het internet.

Salaris Jeff Bezos - Loonwijzer.nl

Zó gigantisch is het fortuin van Amazon-topman Jeff Bezos

Amazon-topman Jeff Bezos is weer de rijkste man op aarde, waarmee hij Tesla-baas Elon Musk van de troon stoot. Musk was de afgelopen weken nog de rijkste persoon ter wereld, maar moet nu weer de leiding afstaan door een verdere daling van de koers van het aandeel Tesla op Wall Street.

Rijkdom, macht, kinderarbeid en belastingontduiking

De hang naar rijkdom gaat zo ver dat een deel van de mensheid geen grenzen kent om die rijkdom te verwerven, te behouden en te vergroten. Inclusief systematische belastingontduiking en kinderarbeid.  

Vermogens naar recordhoogte – Miljardairsmacht zet democratie onder druk, ook in Nederland

Oxfam Novib waarschuwt voor de ondermijnende invloed van de superrijken op de democratie, wereldwijd en in Nederland. In 2025 bereikte het gezamenlijke vermogen van miljardairs een record van 18,3 biljoen dollar, een stijging van 16%. Ook in Nederland nam het vermogen van de tien rijkste Quote 500-leden toe met 6,5 miljard euro. Deze extreme rijkdom staat in sterk contrast met de wereldwijde armoede: één op de vier mensen heeft regelmatig honger en bijna de helft van de wereldbevolking leeft in armoede.

Vermogens naar recordhoogte – Miljardairsmacht zet democratie onder druk, ook in Nederland - Oxfam Novib

Rijken bezitten evenveel als de armste helft van de wereld

De kloof tussen arm en rijk is het afgelopen jaar verder gegroeid, zegt Oxfam Novib. Het gezamenlijke vermogen van miljardairs steeg met 2,5 miljard per dag, terwijl de armsten op de wereld alleen maar armer werden.

Rijken bezitten evenveel als de armste helft van de wereld - RTL Nieuws 10 oktober 2024

10 rijkste mannen bijna $100 miljoen per dag rijker

Op de dag dat miljardair Donald Trump wordt ingezworen als president van de VS en de economische elite zich verzamelt voor het World Economic Forum in Davos, lanceert Oxfam haar nieuwste ongelijkheidsrapport Takers not Makers. Trumps regering wordt gekenmerkt door een ongekende concentratie van extreme rijkdom met de benoeming van een tiental miljardairs. De meest opvallende rol is voor de rijkste man op aarde, Elon Musk, ultiem symbool voor de groeiende invloed van de superrijken.

10 rijkste mannen bijna $100 miljoen per dag rijker - 3,5 miljard mensen leven in armoede - Oxfam Novib, 20 januari 2025

Miljardairs zien vermogen met 6.500 miljard stijgen

Volgens de internationale hulporganisatie Oxfam is het vermogen van de 3.000 rijkste mensen op aarde de afgelopen tien jaar met maar liefst 6.500 miljard dollar toegenomen. Dat is bijna 15 procent van wat de hele wereld in één jaar bij elkaar verdient, zo schrijft The Guardian.

Liberale overtuigingen, kapitalisme en de werkelijkheid

Liberalisme is verweven geraakt met kapitalisme, waarbij de vrijheid om te ondernemen, winst te maken en bezit te verwerven zelfs zo ver is gegaan dat publieke taken aan de vrije markt zijn overgelaten. Over de keerzijde van die ontwikkelingen hebben we het te weinig. De menselijke psyche is ongeschikt voor rijkdom.  

23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme

Er zijn misschien wat nadelen aan verbonden, maar er is eigenlijk geen alternatief voor de vrijemarkteconomie. We worden er toch ook allemaal beter van? Fout. Ha-Joon Chang, een van de meest gerespecteerde economen ter wereld, maakt in dit boek korte metten met de grootste mythes over economie en de wereld van vandaag. Niet iedereen wordt rijker van de vrije markt, duurbetaalde managers leveren niet per se betere prestaties en we leven niet in een postindustriële economie. Chang weet al onze ideeën over economie op zn kop te zetten.Dit prikkelende boek, boordevol feiten over geld, gelijkheid, vrijheid en hebzucht, laat zien dat de vrije markt niet alleen slecht is voor mensen, maar dat het ook een inefficiënte manier is om economie te bedrijven. In dit grensverleggende boek laat de auteur, die in de traditie staat van John Kenneth Galbraith and Joseph Stiglitz, laat zien hoe de economie echt werkt en presenteert alternatieven voor de vrijemarkteconomie.

23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme - Ha-Joon Chang

In het liberalisme zijn alleen de rijken echt vrij

In haar boek Vrij wijst politiek filosoof Lea Ypi feilloos de beperkingen van het liberalisme aan: echte vrijheid is voor de rijken en onderdrukking is aan de orde van de dag.

In het liberalisme zijn alleen de rijken echt vrij. De Correspondent, 16 november 2022

Winst boven alles

In 2022 vroegen wij 29 bedrijven zich aan internationale klimaatafspraken te houden, in navolging van de uitspraak in de Klimaatzaak Shell in mei 2021. Shell moet volgens de rechter niet alleen zijn eigen uitstoot terugbrengen, maar ook de uitstoot die vrijkomt bij het gebruik van Shell's producten (dus ook benzine).

De 29 grote vervuilers – Hoe zit het ook alweer? Milieudefensie, 9 april 2025

Hoe ontstond de bankencrisis?

Tussen 2007 en 2013 komen talloze banken ter wereld in zwaar weer omdat ze hebben gesjoemeld met hypotheken: de bankencrisis. Het is de vraag of de maatregelen die zijn genomen kunnen voorkomen dat er weer een bankencrisis uitbreekt.

Hoe ontstond de bankencrisis en volgt er een nieuwe? - NPO Kennis 3 november 2023

Trickle-down economics: four reasons why it just doesn’t work

We've all heard the claims that cutting tax rates for the richest Americans will improve the standard of living for the working class. Supposedly, top-bracket tax breaks will result in more jobs being created, higher wages for the average worker, and an overall upturn in our economy. It's at the heart of the infamous trickle-down theory.

Trickle-down economics: four reasons why it just doesn’t work - Fair Economy, juli 2003

Trickle-down economics was an idiotic idea

Trickle-down economics is the theory that tax breaks and other beneficial policies for companies and the higher earners in society will put more money into the economy, which will eventually benefit everyone.

Trickle-down economics was an idiotic idea - University of Technology Sydney, 27 Mei 2024

Video - Liz Truss: The Oligarch's Prime Minister

Welcome to Oligarch Island. Full 29min Interview with George Monbiot on Liz Truss.

Video - The dirty secret of capitalism

Rising inequality and growing political instability are the direct result of decades of bad economic theory, says entrepreneur Nick Hanauer. In a visionary talk, he dismantles the mantra that "greed is good" -- an idea he describes as not only morally corrosive, but also scientifically wrong -- and lays out a new theory of economics powered by reciprocity and cooperation.

De psychologie van rijkdom en bezit

De menselijke psyche is niet geschikt voor rijkdom. Het wrange is dat juist die personen die gevoelig zijn voor de verslavende effecten van rijkdom de meeste energie zullen steken in het verwerven van geld, steeds meer geld.

Zelfs Monopoly-geld kan ons veranderen in asociale klootzakken

In a windowless room on the University of California, Berkeley, campus, two undergrads are playing a Monopoly game that one of them has no chance of winning. A team of psychologists has rigged it so that skill, brains, savvy, and luck—those ingredients that ineffably combine to create success in games as in life—have been made immaterial. Here, the only thing that matters is money.

The Money-Empathy Gap - New York

Eindtijdfascisme

De machtigste mensen ter wereld bereiden zich voor op het einde van de wereld, een einde dat ze zelf krampachtig versnellen. Hoe doorbreken we deze apocalyptische roes?

Eindtijdfascisme: over de apocalyptische roes van de techbro’s en de Maga-Republikeinen - De Groene Amsterdammers

Greed: The Ultimate Addiction

What connects the various addictions is that enough is never enough—not for long anyway. As addicts progress (or rather, regress) into their addiction, to derive sufficient gratification they must constantly seek more and more of their drug of choice. For “more” is the keyword of addiction. It doesn’t matter whether they’re addicted to a substance, relationship, or activity—the “ante” for getting enough of the object of their craving must continually be raised.

Greed: The Ultimate Addiction - Psychology Today

‘Hebzucht heeft grote invloed op je sociale leven’

Hoe komen wetenschappers tot dat ene inzicht dat het verloop van hun carrière bepaalt? Daarover vertellen ze in de rubriek Eureka, elk weekend in het AD, verzorgd door de redactie van New Scientist. Deze keer: Karlijn Hoyer (31) die onlangs als sociaal-economisch psycholoog promoveerde bij Tilburg University.

‘Hebzucht heeft grote invloed op je sociale leven’, Jim Jansen - NewScientist

The Psycholgy of greed

Although greed is both hailed as the motor of economic growth and blamed as the cause of economic crises, very little is known about its psychological underpinnings. Five studies explored lay conceptualizations of greed amongst US and Dutch participants using a prototype analysis.

The Psycholgy of greed - Terri G. Seuntjes

The Pursuit of Happiness - Or the Quest for Wealth

Sadly, in our capitalistic culture today, the two aspirations denoted in the above title--to me, sharply contrasting--are frequently confused. They can be (and have been) viewed as virtually identical. And if in fact happiness is conceived in monetary terms, then the more money gained, the more material objects acquired, the closer you are to reaching this most enviable of goals. Right?

The Pursuit of Happiness - Or the Quest for Wealth - Psychology Today

Greed is good?

Karlijn Hoyer deed onderzoek naar hebzucht. Is hebberigheid ‘goed’ voor de economie? Is hebzucht besmettelijk? En wat voor effect heeft het op menselijke relaties?

Greed is good? - De Groene Amsterdammer

Social class, solipsism, and contextualism: How the rich are different from the poor

Social class is shaped by an individual's material resources as well as perceptions of rank vis-à-vis others in society, and in this article, we examine how class influences behavior. Diminished resources and lower rank create contexts that constrain social outcomes for lower-class individuals and enhance contextualist tendencies—that is, a focus on external, uncontrollable social forces and other individuals who influence one's life outcomes. In contrast, abundant resources and elevated rank create contexts that enhance the personal freedoms of upper-class individuals and give rise to solipsistic social cognitive tendencies—that is, an individualistic focus on one's own internal states, goals, motivations, and emotions.

Social class, solipsism, and contextualism: How the rich are different from the poor - Psychological Review, 119(3)

Maar niet iedereen die rijk is, is een overmoedige hufter

Er zijn genoeg rijke mensen die goed dingen doen met hun geld, laat daarover geen misverstanden bestaan. Zie hier wat mooie voorbeelden.

Als je met een miljardenbedrijf de planeet wil redden, zit er maar een ding op: dan geef je het weg

De eigenaar van outdoormerk Patagonia heeft zijn miljardenbedrijf weggegeven, zodat de winst voortaan volledig naar natuurbescherming gaat. Het is een volgende stap in de levenslange zoektocht van Yvon Chouinard naar een manier van zakendoen die niet ten koste gaat van de planeet.

Als je met een miljardenbedrijf de planeet wil redden, zit er maar een ding op: dan geef je het weg - De Correspondent

De vrouw van géén 25 miljoen: de Oostenrijkse die besloot haar fortuin te schenken

Met een erfenis van miljoenen die op haar wachtte, koos Marlene Engelhorn voor een radicaal ander pad: geld weggeven in plaats van het te houden. ‘Ik heb een potje met geld en daar moet ik het nu mee doen.’

De vrouw van géén 25 miljoen: de Oostenrijkse die besloot haar fortuin te schenken. Volkskrant

Oprichters van Afas schenken honderden miljoenen euro's aan goede doelen

De vermogende families achter softwarebedrijf Afas schenken 30 procent van hun aandelen aan goede doelen. De aandelen hebben een geschatte waarde van ruim 600 miljoen euro. ‘We kunnen de wereld echt beter maken.’

Oprichters van Afas schenken honderden miljoenen euro's aan goede doelen - Volkskrant

Egoïsme is besmettelijk

Egoïsme is besmettelijk, zo blijkt uit psychologisch onderzoek. Sociale besmetting noemen we dat. Het lijkt er daarbij op dat onethisch gedrag vaak besmettelijker is dan ethisch gedrag. De normen en waarden van het kapitalisme hebben daarom grote gevolgen voor onze maatschappij.

On peer effects: behavioral contagion of (un) ethical behavior and the role of social identity

Social interactions and the resulting peer effects loom large in both economic and social contexts. Thi is particularly true for the spillover of (un)ethical behavior in explaining how behavior and norms spread across individual people, neighborhoods, or even cultures. Although we understand and observe the outcomes of such contagion effects, little is known about the drivers and the underlying mechanisms, especially with respect to the role of social identity with one’s peers and the (un)ethicality of behavior one is exposed to. We use a variant of a give-or-take dictator game to shed light on these aspects in a con-trolled laboratory setting.

On peer effects: behavioral contagion of (un) ethical behavior and the role of social identity - Eugen Dimant

Contagion of Cooperation in Static and Fluid Social Networks

Cooperation is essential for successful human societies. Thus, understanding how cooperative and selfish behaviors spread from person to person is a topic of theoretical and practical importance. Previous laboratory experiments provide clear evidence of social contagion in the domain of cooperation, both in fixed networks and in randomly shuffled networks, but leave open the possibility of asymmetries in the spread of cooperative and selfish behaviors.

Contagion of Cooperation in Static and Fluid Social Networks - Plos One